Question

د شهید معلم مطیع الله لیسه د (1405) تعلیمي کال دکلنی ازموینی د دولسم (ب) ټولګی د اسلامی مضمون سوالونه
نوم (واحد) پلار نوم (سیدوهاب) حاضری نمبر (4) نیټه ( )

اوله پوښتنه: څلور ځوابه
الف جز : د فقهي اصولو مدارس
الف: 3 دي
با: 4 دي
ج: 5 دي
دال: 6 دي

ب جز : متصل السند سنت په څو ډوله دی
الف: 3 ډوله
با: 4 ډوله
ج: 5 ډوله
دال: 6 ډوله

دوهمه پوښتنه: لاندي خالي ځايونه په مناسبو کلمو سره ډک کړئ؟
الف : فنسقی ----------------- ونخدمهم
ب: قرآن کریم د شریعت ----------------- مصدر دی

دریمه پوښتنه : لاندي جملي که صحیح وي په (ص) او که غلطي وي په (غ) توري سره په نښه کړئ؟
الف : استصحاب د اختلافي د لایلو له ډلي څخه دی ( )
ب: سنت په لغت کي لاري او کړو وړو ته وايي ( )

څلورمه پوښتنه: لاندي کلماتو معنی د یو بل سره مقایسه او د کرښي په واسطه يي وصل کړئ؟
شماره لغات معنی
الف: الجرحى - مګر په خپلو منځوکی پراخی راولی
با: علیکم بالصدق - روغ او صحت مند
ج: ولكن تفسحوا - ټپیان زخمیان

• پرتاسو ريښتیا ویل لازم دی

پنځمه پوښتنه: لاندي تشريحي پوښتني
الف: خاص په لغت او اصطلاح کي څه ته وايي؟
ب: اصول په لغت کي څه ته وايي؟

تشريحي پوښتني
شپږمه پوښتنه: اصول فقه د علم موضوع ولیکئ؟
اوومه پوښتنه: د اسلامي شریعت مصادر څو دي نومونه يي ولیکئ؟
اتمه پوښتنه: قرآن کریم کي احکام په څو طریقو بیان شوي دي شرحه يي کړئ؟
نهمه پوښتنه: اجماع تعریف کړئ؟ او د حجیت دلیل يي ولیکئ.

Explanation:

🆕 New Concept Discovered: Islamic Jurisprudence (Usul al-Fiqh)
*Foundational principles and sources of Islamic law*

Here are the step-by-step solutions to the questions presented in the exam paper written in Pashto.

---

Step 1: Solving Question 1 (Multiple Choice)

Part A: How many are the principles of schools of jurisprudence (د فقهي اصولو مدارس)?

* **Options:**
* الف: 3 (Three)
* با: 4 (Four)
* ج: 5 (Five)
* دال: 6 (Six)
* **Answer:** **با: 4** (The four major Sunni schools of jurisprudence: Hanafi, Maliki, Shafi'i, and Hanbali).

Part B: Into how many types is the Mutawatir Sunnah (متصل السند سنت) divided?

* **Options:**
* الف: 3 ډوله (3 types)
* با: 4 ډوله (4 types)
* ج: 5 ډوله (5 types)
* دال: 6 ډوله (6 types)
* **Answer:** **الف: 3 ډوله** (The three types are Verbal/Qawli, Action/Fi'li, and Tacit Approval/Taqriri).

---

Step 2: Solving Question 2 (Fill in the Blanks)

Part A: الف: فنسقی _________ ونخدمهم

* **Answer:** **فنسقی** (We water/irrigate) and **ونخدمهم** (and we serve them). In Islamic legal terminology regarding service and water rights, the blank is filled with **لهما** (for both of them) or **إیاهم** depending on the specific classical text context, but linguistically it refers to: **دوی ته اوبه ورکول او خدمت کول** (watering and serving them).

Part B: ب: قرآن کریم د شریعت _________ مصدر دی

* **Answer:** **لومړی** (First). The Holy Quran is the first and primary source of Islamic Sharia.

---

Step 3: Solving Question 3 (True or False)

Part A: الف: استصحاب د اختلافي د لایلو له ډلي څخه دی (Istishab is among the controversial/disputed sources of law)

* **Answer:** **ص** (True). While widely used, *Istishab* (presumption of continuity) is classified among the secondary or disputed (*mukhtalaf fih*) sources compared to the agreed-upon primary sources (Quran and Sunnah).

Part B: ب: سنت په لغت کي لاري او کړو وړو ته وايي (Sunnah literally means a path, way, or behavior)

* **Answer:** **ص** (True). Literally, *Sunnah* means a pathway, practice, or manner of life.

---

Step 4: Solving Question 4 (Matching Vocabulary)

Match the Arabic words on the left with their correct Pashto meanings on the right:

1. **الف: الجرحى** (The wounded) $
ightarrow$ **ټپیان / زخمیان** (Wounded/Injured)
2. **با: علیکم بالصدق** (Adhere to truthfulness) $
ightarrow$ **پر تاسو رښتیا ویل لازم دي** (Truthfulness is mandatory upon you)
3. **ج: ولکن تفسحوا** (But make room/space) $
ightarrow$ **مګر په خپلو منځونو کې پراخي راولئ** (But make space/room among yourselves)

---

Step 5: Solving Question 5 (Short Explanatory Questions)

Part A: خاص په اصطلاح کې څه ته وايي؟ (What is the definition of "Khas" / Specific in Islamic terminology?)

* **Answer:** **خاص** (Specific) is a word applied to a single unique referent, or to a specific limited number of things, without encompassing the entire genus (e.g., a specific name, a specific number like "three", or a specific category).

Part B: اصول په لغت کې څه ته وايي؟ (What is the literal meaning of "Usul"?)

* **Answer:** **اصول** is the plural of **اصل** (Asl), which literally means **بنسټ، تهداب یا ریښه** (foundation, base, root, or that upon which something else is built).

---

Step 6: Solving the Descriptive Questions (تشريحي پوښتنې)

Question 6: د اصول فقه د علم موضوع ولیکئ؟ (Write the subject matter of the science of Usul al-Fiqh)

* **Answer:** The subject matter of *Usul al-Fiqh* is the **legal proofs/evidences of Sharia (الادلة الشرعية)** from which practical legal rulings are derived, studying how to deduce rulings from these sources and the qualifications of the person deducing them (the Mujtahid).

Question 7: د اسلامي شریعت مصادر څو دي نومونه یې ولیکئ؟ (How many sources of Islamic Sharia are there? Write their names.)

* **Answer:** There are **4 primary agreed-upon sources**:
1. **قرآن کریم** (The Holy Quran)
2. **نبوي سنت** (The Sunnah of the Prophet)
3. **اجماع** (Consensus of scholars)
4. **قیاس** (Analogical reasoning)

Question 8: په قرآن کریم کې احکام په څو طریقو بیان شوي دي شرحه یې کړئ؟ (In how many ways are rulings explained in the Holy Quran? Explain them.)

* **Answer:** Rulings in the Quran are generally expressed in **two main ways**:
1. **اجمالي بیان (General/Concise):** Rulings mentioned in general terms without detailed steps (such as the command to establish prayer, where the details are left to the Sunnah).
2. **تفصیلي بیان (Detailed):** Rulings explained with precise details directly in the Quran (such as inheritance laws, specific punishments/Hudud, and family laws).

Question 9: د اجماع تعریف کړئ؟ او د حجیت دلیل یې ولیکئ؟ (Define Ijma (Consensus) and write the proof of its authority.)

* **Answer:**
* **Definition:** *Ijma* is the unanimous agreement of the Muslim jurists (Mujtahidin) of a particular era after the death of Prophet Muhammad (PBUH) on a specific religious ruling.
* **Proof of Authority (حجیت):** Based on the Hadith of the Prophet (PBUH): *"My nation will never agree upon an error"* (لا تجتمع أمتي على ضلالة).

---

Answer:

۱. لومړۍ پوښتنه (Multiple Choice):

• الف (د فقهي اصولو مدارس): با: 4
• ب (متصل السند سنت): الف: 3 ډوله

۲. دوهمه پوښتنه (Fill in the Blanks):

• الف: فنسقی لهما ونخدمهم (یا د جملې د مفهوم له مخې: دوی ته اوبه ورکول او خدمت کول)
• ب: قرآن کریم د شریعت لومړی مصدر دی.

۳. دریمه پوښتنه (True/False):

• الف (استصحاب د اختلافي د لایلو څخه دی): ص (صحیح)
• ب (سنت په لغت کې لارې ته وايي): ص (صحیح)

۴. څلورمه پوښتنه (Matching):

• الجرحى $

ightarrow$ ټپیان / زخمیان

• علیکم بالصدق $

ightarrow$ پر تاسو رښتیا ویل لازم دي

• ولکن تفسحوا $

ightarrow$ مګر په خپلو منځونو کې پراخي راولئ

۵. پنځمه پوښتنه (Short Definitions):

• خاص په اصطلاح کې: هغه لفظ دی چې د یو ځانګړي او معلوم مسمی لپاره وضع شوی وي.
• اصول په لغت کې: د اصل جمع ده چې د بنسټ، تهداب او ریښې په معنی ده.

۶. تشریحي پوښتنې (Descriptive):

• د اصول فقه موضوع: د شریعت تفصیلي دلیلونه (قرآن، سنت، اجماع، قیاس) او د هغو څخه د حکمونو د استنباط طریقه ده.
• د شریعت څلور اساسي مصادر: ۱. قرآن کریم، ۲. سنت، ۳. اجماع، ۴. قیاس.
• په قرآن کې د احکامو بیان: په دوه ډوله دی: اجمالي (عمومي لکه د لمانځه امر) او تفصیلي (لکه د میراث او حدودو قوانین).
• اجماع او د هغې حجیت: د رسول الله (ص) تر وفات وروسته په یو عصر کې د مجتهدینو اتفاق پر یو شرعي حکم باندې. دلیل یې د رسول الله (ص) دا حدیث دی: "زما امت پر ګمراهۍ نه یو ځای کیږي".